Koninklijke Heemkunde Zonhoven vzw.

NEWS       Jaarboek 2020   Heemkunde Zonhoven

WO II   ZONHOVEN


 75 jaar na de verschrikkelijke oorlog 1940-1945, waarvan de gevolgen voor velen nog steeds niet vergeten zijn, brengt de KHZ vzw een objectieve bijdrage als herinnering aan op de eerste plaats de Zonhovense  mensen die er noodgedwongen bij betrokken waren maar ook als waarschuwing voor de volgende generaties:

“Laat zo’n catastrofe nooit meer gebeuren!”

Na een zeer algemene duiding van WO II, concentreert de KHZ vzw zich specifiek op de Zonhovenaar, d.w.z. op een deel van het documentatiemateriaal dat wij in onze eigen archieven ter beschikking hebben en dat wij in de archieven van onze gemeente Zonhoven konden aantreffen.

De lezer vindt er een overzicht van de hulpprojecten, de gemeentelijke en parochiale gezagsdragers van die tijd, het vluchtelingenprobleem, waarmee de Zonhovenaar toen al werd geconfronteerd en een artikel over veldmaarschalk Montgomery, die hier enige tijd verbleef.

Daarna volgen een reeks (in die tijd) actuele artikels uit het Belang van Limburg en een langere bijdrage over de Russische en vooral de Zonhovense krijgsgevangenen

Deze uitgave besluit met een aantal foto’s over de VREDE, die uiteindelijk 75 jaar geleden een feit werd.


Nu reeds te verkrijgen bij de KONINKLIJKE HEEMKUNDEKRING ZONHOVEN VZW (oud-gemeentehuis, donderdag tussen 13 en 16 u. alleen op afspraak– onze deuren blijven voorlopig gesloten wegens de coronamaatregelen).


Bij "UITPUNT Zonhoven"   (Toeristischedienst) kan je het boek ook kopen.


Prijs, € 25 (bij versturen in België + € 7) vooraf over te schrijven op  rekeningnummer Koninklijke Heemkundekring Zonhoven vzw:

BE03 0689 0862 4184 (BIC: BBRUBEBB)


In deze moeilijke tijden zouden wij het op prijs stellen als u uw bezoek met ons zou afstemmen via mail heemkundezonhoven@gmail.com  of telefonisch 0473/283017.


Wij zorgen dan ervoor dat er niet teveel mensen tegelijk aanwezig zijn.

Enkele voorproefjes uit onze uitgave:    WO II  Zonhoven


p. 40 lezen we:   


2. OORLOGSSLACHTOFFERS VAN EN IN ZONHOVEN


  • Bij de aanvang van de Tweede Oorlog sloeg de Zonhovense bevolking massaal op de vlucht naar veiliger oorden.

          Jammer genoeg verongelukten daarbij vier Zonhovenaren op 10 mei 1940, toen een bom viel op de Tram in Assent bij                Diest. Fernandus Jans               jaar, René Jans 6 jaar, Camille Jans 52 jaar en Maria Josephina Bammens, 26 jaar.

  • De 18-jarige Alphonsus Vanhaeren vond op 11 oktober 1942 de dood bij het ‘kanaalke’ te Houthalen, spelend met een brandbom die ontplofte.
  • Bernardus Ludovicus Vandevoort, oud-strijder, oorlogsinvalide, overleed op 13.03.43 op 30-jarige leeftijd.
  • De weggevoerde, politieke gevangene, Leon Polmans vond de dood op 20-jarige leeftijd in het bombardement van Chemnitz, Duitsland op 22 april 1943.
  • Marcel Broeders, weggevoerde, van de Ballewijer is vermoedelijk op 19-jarige leeftijd omgekomen in het bombardement op Dresden op 29 april 1943.
  • AlphonsCorthouts werd op 24 mei 1943 als 32-jarige doodgemarteld in gevangenschap te Breendonk.
  • Leon Loos, Zonhovens politieagent, werd op 1 oktober 1943 doodgeschoten door Diepenbeekse verzetslieden op de Genkerbaan.
  • GerardPuts van Terdonk zou gesneuveld zijn in Charkov 43-44. Vanaf zijn 19de levensjaar bleef de familie zonder nieuws van hem en dit sedert 30 december 1943.
  • Toen een Engelse bommenwerper zijn bommen op de Kleine Hemmen liet vallen, vlakbij de bakkerij Bos, op 100 meter van het Fratershuis, vonden drie kinderen op 11 mei 1944 de dood: Jean Crijns, 4 jaar, Jozef Crijns, 2 jaar, en Henricus Vanderhoydonck, 15 jaar.

 

en op p. 145:


  1. BOMMEN OP DE KLEINE HEMMEN


Op 11/05/1994 schreef onze ere-secretaris, Marcel Switten, volgend artikel in Het Belang van Limburg:

ZONHOVEN. – Alsof 11 mei 1944 absoluut als een rampdag de Limburgse geschiedenis wilde ingaan, speelde er zich enkele uren voor de bombardementen op Beverlo en Hasselt, ook in Zonhoven een drama af.

Een overvliegende Britse bommen-werper loste om een onbekende reden boven de Kleine Hemmenweg drie bommen. Drie kinderen kwamen daarbij om het leven.  Fonske Bos baatte aan de ingang van de Kleine Hemmenweg een bakkerij uit waar hij ook ijs verkocht. Op die bewuste 11de mei rond drie uur in de namiddag kwam de 15-jarige ijsventer Henri Joseph Vanderhoydonck uit Houthalen de zaak binnen. Met zijn driewieler bracht hij ijs voor Fonske. De vierjarige Jean Crijns en zijn tweejarig broertje Jozef, twee buurjongens stonden in de deuropening van de bakkerij. Plots vielen er drie bommen.

Eén kwam links van de Kleine Hemmenweg terecht, de twee andere rechts, vlakbij de bakkerij. De twee kinderen en de ijsventer waren op slag dood. “Die namiddag waren er veel vliegtuigen in de lucht boven Houthalen Zonhoven”, vertelt de vrouw van Fernand Crijns, het derde kind uit het gezin Felix Crijns-Achten. “Fernand, die later mijn man geworden is, was toen één jaar oud en zat achter de ouderlijke woning in een schommelpaardje. Hij werd gevat door de uitwasemingen van de rook van de bommen en moest nadien behandeld worden. Zijn twee broertjes Jean en Jozef bleven dood. Ik heb altijd horen vertellen dat een Engelse piloot een defect kreeg aan zijn vliegtuig en zijn bommen moest lossen.”

 

En op p. 165:


  1. KRIJGSGEVANGENEN – ZONHOVENAREN


Waren er ook soldaten uit Zonhoven in deze kampen? Natuurlijk ja.

De Zonhovense soldaten die krijgsgevangen werden genomen door de Duitsers bracht men onder in de vele werkkampen die over heel Duitsland, Oostenrijk en Polen verspreid lagen. Alle noemde men ‘Stalag’; het ging van Stalag I tot zelfs Stalag XVII, met dan nog verschillende onderverdelingen in A, B en C.

De KHZ vzw beschikt over een quasi volledige (?) lijst van een 140-tal Zonhovense soldaten die kortere of langere tijd in een Stalag verbleven[1].

Hieronder vindt u deze lijst:


Stalag I A Stablack

 

Bielen Alfons, Bielen Jozef, Bielen Jules, Bielen Leonard, Bontinck August, Claes Louis, Erckens Hubert, Habay Albert, Indeherberghe Alfons, Lenaerts Theofiel, Maex Jozef, Melotte Eugène, Mombers August, Mullens Jan, Peeters Jules, Philippaers Albert, Pollers Jan, Put Jozef, Rabay Albert, Schepers Jozef, Willems Louis

 

Stalag II B Hammerstein

 

Vanbockrijck Jos

 

 

Stalag II C Greifswald

 

Cuppens Jules

 

Stalag V A Ludwigsburg

 

Bynens Julius, Jaspers Eugenius, Onkelinx Jozef, Snokx Albert, Thijs Louis, Thuwis Jules, Vandeput Alfons, Vandevoort Gaspard, Vandikkelen Jozef

 

Stalag VII A N Bavaria

 

Cremers Jean

 

Stalag VIII A Görlitz / Reichenbach

 

Bielen Jozef, Eben Albert, Gybels Jules, Mombers Jean, Vanbockrijck Albert, Vankriekelsvenne Louis

 

 

Deze lijst is natuurlijk niet volledig. Van enkelen op onze lijsten beschikken wij over meer gedetailleerde info


 

De Stalags.

In totaal werden er 205.000 Belgische militairen naar Stalags of Oflags afgevoerd.
Bij aankomst in een Stalag werden allereerst de persoonsgegevens opgenomen. Daarna werd er een tamelijk oppervlakkig gezondheidsonderzoek uitgevoerd. Enkele dagen later werden de gevangenen dan door de bemiddeling van het arbeidsbureau in werkcommando´s ingedeeld, die onder de verantwoordelijkheid van het Stalag stonden. Veruit het grootste deel van de gevangenen in een Stalag (ca. negentig procent) werd gedwongen tewerkgesteld. In het kamp zelf bleven alleen degenen achter die vanwege verwondingen, ziektes en uitputting niet meer in staat waren om te werken, en verder de gevangenen die door de werkcommando´s voor andere taken waren ingedeeld, in het Stalag zelf werkten, nieuw aangekomen waren of zich in quarataine bevonden.
Vanaf september 1940 tot maar 1941, werden de Vlaamse krijgsgevangenen gerepatrieerd. De Waalse en het beroepskader bleven krijgsgevangen tot het einde van de oorlog.

Van de 205.000 gevangenen keren er 130.000 tussen juni 1940 en februari 1941 terug naar België. 70.000 militairen blijven vijf jaar lang vastzitten.
1700 Belgische militairen stierven in krijgsgevangenschap.